Een halve marathon plus een hele dag
Op het ijs is de Elfstedentocht zo'n twaalf uur werk voor de winnaar; op de riemen ligt dat anders. De Elfsteden Roeimarathon is 210 kilometer lang en moet in maximaal vierentwintig uur worden voltooid. Een team bestaat doorgaans uit vijf tot twaalf roeiers die elkaar onderweg aflossen, zodat de boot vrijwel continu in beweging blijft.
De roeitocht bestaat sinds 1984 en wordt jaarlijks in mei of juni verreden. Voor 2026 is gekozen voor 15 en 16 mei, met de officiële start vrijdagavond om 20:00 uur vanaf het startschip Stanfries X in de Prinsentuin in Leeuwarden. Vanaf dat moment hebben de ploegen één etmaal om de finish te halen.
Roeien in C2x+ boten
Geroeid wordt in C2x+-boten: brede, stabiele wedstrijdboten met twee skullers en een stuurman of -vrouw. De boot is fysiek aanwezig op het water tijdens de volle tocht, maar de roeiers wisselen onderweg. Bij vooraf afgesproken wisselpunten — meestal sluizen of stadsgrachten — stapt een ploegdeel uit en een ander deel in.
De combinatie van een brede boot, lange afstand en gedeelde inspanning maakt de Roeimarathon technisch minder veeleisend dan een sprintwedstrijd, maar mentaal en logistiek juist zwaarder. Een goede ploeg roeit per beurt zo'n veertig tot zestig minuten, rust dan in een volgwagen of langs de kant, en stapt enkele uren later weer in.
Inschrijving en organisatie
De organisatie is in handen van de Stichting Elfsteden Roeimarathon, met een vrijwilligersnetwerk dat sluiswachters, EHBO-posten en wisselpunten bemenst. Inschrijven voor de editie 2026 was mogelijk van 1 maart tot 3 mei 2026 via de officiële website. Een ploeg heeft een minimum van drie en een maximum van twaalf roeiers per boot.
Deelname is alleen weggelegd voor ploegen die zijn aangesloten bij een roeivereniging of die kunnen aantonen voldoende ervaring te hebben. Een marathonroeicertificering of vergelijkbare staat-van-dienst is gangbaar. Wie nooit eerder een marathon roeide, doet er goed aan eerst aan kortere lange-afstandsritten mee te doen — denk aan de Roeitocht Sneek-Leeuwarden of regionale 24-uursroei-evenementen.
De route en de uitdagingen
De route volgt grotendeels die van de schaatstocht en de Zwemelfstedentocht, maar met aanpassingen voor scheepvaart. Bruggen en sluizen vormen de logistieke knooppunten van de tocht. Op sommige plekken moeten roeiboten worden uitgenomen en kort over land gedragen — een variant op het klunen.
Nachtroeien op smalle Friese vaarten is een aparte ervaring. De boot is voorzien van een wit boeglicht en rood-groene zijlichten; de roeiers dragen reflecterende hesjes. Sluiswachters en bruggenwachters zijn op de tocht voorbereid en bedienen waar nodig in nachturen. Voor toeschouwers is de aankomst zaterdagmiddag in de Prinsentuin het hoogtepunt.
Wie doen er mee
Het deelnemersveld bestaat uit Nederlandse en buitenlandse roeiverenigingen, vaak met ploegen die al jaren samen aan de marathon werken. Sommige teams zijn samengesteld uit oud-leden van studentenroeiverenigingen die hun jaarlijkse 'reünie' op het water vieren; anderen zijn gemengde teams die specifiek voor deze tocht trainen.
De sfeer is sportief maar coöperatief: tijdwinnaars worden vermeld, maar het gros van de ploegen mikt op uitrijden binnen de 24-uursgrens. Wie afhaakt, valt buiten het klassement maar wordt vaak alsnog opgehaald door de begeleidende vloot. De SUP 11 City Tour en de Zwemelfstedentocht zijn vergelijkbare watergeoriënteerde uitdagingen voor wie roeien net niet de juiste sport vindt.
Logistiek rond de boot
Een ploeg dat aan de Roeimarathon meedoet, regelt niet alleen de boot en de bemanning, maar ook een volgwagen met chauffeur, slaapplaats voor de wisselende roeiers, drinken, eten en reservespullen. De wisselpunten liggen meestal bij sluizen, jachthavens of openbare aanlegplekken in de stadjes. Op die plekken stappen drie of vier roeiers uit, drie of vier roeiers in, en gaat de boot binnen tien minuten weer de vaart op.
De slapenden in de volgwagen reizen ondertussen door naar het volgende wisselpunt, dat soms tien, soms dertig kilometer verderop ligt. De auto rijdt over de openbare weg en de boot vaart door het kanaal — bij smalle bochten kan de auto eerder of later arriveren dan de boot. Een goede coördinator op de wal is voor het slagen van een ploeg even belangrijk als kracht in de boot.
Kostenposten waar nieuwe ploegen vaak van schrikken: huur van een C2x+-boot bij een vereniging die hem niet zelf hard nodig heeft, brandstof en verzekering van de volgwagen, hotelovernachting voor de rustdag na, en eten — een team van acht roeiers eet vierentwintig uur lang voortdurend, en de calorische rekening loopt op.