Een SUP-marathon langs de elf steden
De SUP 11-city tour is een internationale stand-up paddleboard marathon die de oude Elfstedenroute volgt over het water. Deelnemers leggen ruim 220 kilometer af op een SUP-board, in vijf dagen of in een non-stop variant. Het is daarmee een van de langste SUP-races ter wereld en heeft een vaste plek op de internationale kalender van ultralangeafstandssup. Voor wie de Elfstedenroute vooral over het water wil beleven en niet op het ijs of op de fiets, is dit het meest sportieve alternatief. Het evenement is in opzet exclusiever dan de Fietselfstedentocht: het deelnemersveld is kleiner, internationaler en bestaat uit doorgewinterde SUP-rijders. Tegelijk is er ruimte voor goed voorbereide ambitieuze recreanten. De SUP-tocht volgt het patroon van een meerdaagse etappewedstrijd: starten in de ochtend, etappe afleggen, klassement bijhouden, overnachten en de volgende dag verder.
De ontstaansgeschiedenis met Anne-Marie Reichman
Het evenement ontstond in 2008, toen de Nederlandse SUP-pionier Anne-Marie Reichman de complete Elfstedenroute solo aflegde op een paddleboard. Die solo-tocht was de eerste serieuze verkenning van de route op het water. Een jaar later, in 2009, organiseerde Reichman samen met enkele anderen de eerste officiele SUP 11-city tour. Sindsdien is het evenement uitgegroeid tot een baanbrekend voorbeeld van een nieuwe sportcategorie: langeafstandssup als wedstrijddiscipline. Reichman zelf wordt internationaal genoemd als een van de architecten van die discipline. Het evenement loopt sinds zijn oprichting onafgebroken door, met aanpassingen in route en format door de jaren heen, maar met behoud van de kernuitdaging: de elf steden op een paddleboard. Andere watergebonden alternatieven, zoals het zwemmen door Maarten van der Weijden in de Zwemelfstedentocht, kwamen pas decennia later in beeld. Zie ook de algemene vergelijking in welke alternatieve tocht past bij mij.
Het programma 2026
De editie 2026 kent twee delen: de SUP 11-city Non-Stop op 5 en 6 september, waarin deelnemers de hele route in een aansluitende rit afleggen, en de SUP 11-city 5-Day Race van 9 tot en met 13 september 2026. In het 5-Day Race rijden de deelnemers iedere dag een etappe van ongeveer 40 tot 50 kilometer, met een totaal van ruim 220 kilometer. Een nieuwe regel voor 2026 is dat alle deelnemers in een gezamenlijk veld starten (mannen en vrouwen samen), zoals in de begindagen het geval was. De organisatie nodigt daarnaast drie mannelijke en drie vrouwelijke topriders uit voor wie het inschrijfgeld en het verblijf worden vergoed; dit programma is bedoeld om competitieve renners aan te trekken. De organisatie deelt het complete programma en de inschrijfdetails op sup11citytour.com. De aankomst- en startlocaties wisselen per dag, met overnachtingen op een centrale campsite of in lokale accommodatie.
Wat de tocht bijzonder maakt
De charme van de SUP 11-city tour is de combinatie van uithoudingsprestatie, vaarwater en kleine Friese steden vanuit een laag perspectief op het water. Anders dan bij de schaatstocht of de fietstocht ervaren SUP-rijders de elf steden vanuit een vaarbootroute: zij komen via de grachten de stad in, varen langs gevels die geen schaatser of fietser zo van dichtbij ziet, en stempelen voor de wal of in een centrale kade. De tocht is fysiek pittig: peddelen op een SUP gedurende vier tot zes uur achtereen vraagt zowel uithouding als techniek en een sterk core-vermogen. Voor wie de Elfstedenroute langzaam en aandachtig wil afleggen is dit het tegenovergestelde van een gehaast bezoek aan elke stad. De landschappen van Friesland, de meren, vaarten en de doorgangen langs de molens en de stadsgrachten staan dagenlang centraal. De gelijkenissen met de Roeimarathon Elfsteden en met traditioneel varen langs de elf steden zijn evident, al zijn die laatste minder competitief van opzet.
Voorbereiding en deelname
Wie wil meedoen aan de SUP 11-city tour heeft een goede SUP-conditie nodig en het eigen materiaal: een geschikt board voor langeafstand, peddel, leash en kleding op temperatuur. In september kan het in Friesland zacht of fris zijn, en koud water in de kleinere vaarten is in de ochtend gangbaar. Voorbereiding op fysiek vlak gebeurt doorgaans met een trainingsprogramma van enkele maanden waarin trainen op langere afstanden centraal staat. Voor materiaal en verzorging is veel ondersteuning vanuit de SUP-gemeenschap aanwezig. Het inschrijfproces verloopt via de officiele tour-website. Plaatsen voor het 5-Day Race zijn beperkt en de inschrijving gaat ruim vooraf open, vaak in januari of februari van het tochtjaar. De Non-Stop variant kent een ander aanmeldformat met een eigen tijdslimiet. Voor wie nieuw is op SUP wordt eerst deelname aan kortere tochten of een trainingskamp aanbevolen voordat men inschrijft voor de Friese ronde.